Garanti Bankası Genel Müdür Yardımcısı Ebru B. Edin:
Enerji finansmanında yerli-yabancı finansör sinerjisine ihtiyaç var
Özellikle rüzgâr başta olmak üzere, yenilenebilir enerji projelerinde yeterli süre ve kalitede ölçümlemenin yapılmadığını gözlemlediklerini ileten Garanti Bankası Genel Müdür Yardımcısı Ebru B. Edin, “Mevcut eksiklik, projelerin sağlıklı değerlendirilmesinde ciddi engel teşkil ediyor. Proje finansman süreçlerinin uzamaması ve projeyle ilgili sağlıklı değerlendirmelerin yapılabilmesi amacıyla, yatırımcıların profesyonel danışmanlarla çalışmasını ve projelerle ilgili detaylı fizibilite çalışmalarını tamamladıktan sonra yatırıma karar vermelerini öneriyoruz” diye belirtiyor.
4 bin MW gücündeki enerji projesine toplam 3.2 milyar dolar kredi tahsis eden Garanti Bankası, yenilenebilir enerji projelerini de destekliyor. Önümüzdeki beş yıllık süreçte Türkiye'nin enerji yatırımı ihtiyacının yaklaşık 35-50 milyar dolar civarında olacağını söyleyen Garanti Bankası Genel Müdür Yardımcısı Ebru B. Edin “Yatırım ihtiyaçlarının sadece yerel bankaların kaynaklarıyla karşılanması zor gözüküyor. Bu anlamda, yabancı bankaların sektöre daha fazla çekilmesi, yerli ve yabancı bankalar ile Exim kuruluşları ve kalkınma bankalarının ortak bir güç oluşturması gerekiyor” değerlendirmesini yapıyor
Garanti Bankası'nın enerji sektörüne sunduğu hizmetleri ve geliştirdiği özel çözümleri anlatır mısınız?
Güçlü mali yapısı ve son yıllarda gerçekleştirilen önemli enerji projelerinin finansmanında yer alarak elde ettiği tecrübe ve bilgi birikimiyle Garanti Bankası, müşterilerinin beklentilerine ve projelerin ihtiyaçlarına göre yapılandırılmış proje finansmanı ürün ve hizmetleri sunuyor. Ürün ve hizmetlerin niteliği, projeden projeye değişiyor. Enerji sektörüne sunulan finansman paketlerimiz kapsamında, EUR-USD-TL cinsinden uzun vadeli proje finansmanı kredileri, nakit krediye dönüştürülebilir akreditif kredileri, işletme dönemindeki kısa vadeli nakit ihtiyaçları için kısa vadeli rotatif krediler, muhtelif muhataplara hitaben düzenlenecek teminat mektubu kredileri yer alıyor. Ayrıca, projenin taşıdığı faiz ve kur risklerini ortadan kaldırmak amacıyla, finansman paketi kapsamında yapılandırılmış türev ürünler de sunuyoruz. Enerji projelerine sağladığımız bir başka çözüm de, nakit yönetimi ve günlük bankacılık hizmetleri. Bu hizmetler sayesinde, projelerin nakit akışlarını en etkin şekilde yönetebiliyoruz. Projenin elde ettiği gelirler ve atıl fonlar da projenin risk profiline uygun olarak en uygun yatırım araçlarında değerlendiriliyor.
Garanti Bankası, enerji projelerinin ihtiyaçları ve projenin nakit akış projeksiyonları doğrultusunda esnek çözümler sunuyor.
2009 yılında rüzgar enerjisi projelerine, 420 milyon dolar kaynak ayrıldı. Konutlarda, küçük ve orta ölçekli işletmelerde enerji verimliliğinin sağlanması amacıyla, düşük faizli bir kredi programı oluşturuldu. Benzer bir imkan, hidrokarbonlara alternatif olarak elektrik de kullanılabilen hibrid araçlar için, bireysel tüketicilere sunuldu.
2008 yılının başında oluşturduğunuz Proje ve Satın Alım Finansmanı Birimi'nin çalışmaları hakkında bilgi verir misiniz?
Genelde mühendislik eğitimi almış olan kişilerden oluşan uzman ekibimiz, projelerin fizibilitesinin değerlendirilmesinde ve projelere uygun finansman koşullarının yapılandırmasında görev yapıyor. Ayrıca, ekibimiz enerji piyasasındaki arz, talep ve fiyat gelişmelerini yakından takip ediyor. Enerji yatırımlarının cazip olması sebebiyle, sektör tecrübesi olmayan birçok yatırımcı elindeki enerji projesi için finasman talebinde bulunuyor. Projenin finansmanı öncesinde, projenin enerji üretim değerlerinin, yatırım tutarının ve süresinin teyidine yönelik çalışmalar yapıyoruz ve bu hususta bağımsız teknik danışman firmalarından da projelere ilişkin raporlar talep ediyoruz. Zaman zaman bu çalışmalar neticesinde, fizibilite raporlarında ciddi hatalarla karşılabiliyoruz, bu sebeple finansman için bize gelen projeleri en alt detayına kadar inceliyoruz. Mevcut çalışmalar neticesinde yatırımcıların yanlış projeye yatırım yapmasını engellemiş oluyoruz ya da projenin fizibilitesine olumlu katkısı olan somut önerilerde bulunuyoruz. Ayrıca inşaat maliyeti yüksek ve inşaat dönemi uzun olan termik ve hidroelektrik santral projelerinde, yüklenici inşaat firması tarafından risklerin karşılandığı sabit fiyatlı, belirli zamanlı anahtar teslimi inşaat sözleşmeleri aranıyor. Proje inşaatının, iş programına ve bütçeye uygun şekilde yürütülüp yürütülmediği de bankamız adına hareket eden teknik danışmanlık firmaları tarafından denetleniyor.
BANKALAR ENERJİYE 5 YILDA 10 MİLYAR USD DAĞITTI
Türkiye'de enerji finansmanının gelişimini nasıl görüyorsunuz?
2001 yılında özel sektör yatırımlarını teşvik edici kanunların çıkarılmasıyla birlikte özellikle son 5-6 yıllık dönemde Türkiye'deki bankalarca finanse edilen özel sektör yatırımlarının önemli ölçüde artış gösterdiğini görüyoruz. Özel sektör yatırımlarına, önde gelen Türk Bankaları geçmiş 4-5 sene içinde, yaklaşık 10 milyar USD finansman sağladı. Kamu bankalarının da girişiyle birlikte bu katkının daha da artacağını öngörüyoruz. İyi projeye sahip ve gerekli özkaynak desteğini sağlayabilecek yatırımcılar uygun şartlarla borçlanabiliyor.
16 bin MW kurulu gücündeki kamuya ait santrallerin önümüzdeki dönem özelleştirilmesi hedefleniyor. Bu özelleştirmeler için yaklaşık 15-20 milyar dolar civarında finansman ihtiyacının doğacağını düşünüyoruz. Ayrıca özelleştirme süreci devam eden elektrik dağıtım şirketlerinin finansmanı için de yaklaşık 10 milyar dolarlık bir kaynak ihtiyacı duyulacağını öngörüyoruz. Toplamda, önümüzdeki 5 yıllık periyotta, Türkiye'nin enerji yatırım ihtiyacının yaklaşık 35-50 milyar dolar civarında olmasını bekliyoruz. Türkiye'de geçtiğimiz 4-5 yılda gerçekleştirilen finansmanlarda yerel bankalar ağırlıklı olarak yer aldılar. Ancak Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkenin yatırım ihtiyaçlarının sadece yerel bankaların kaynaklarıyla karşılanması zor gözüküyor. Yerel bankalar, yüksek likiditeleri nedeniyle kısa vadeli finansmanları rahatlıkla karşılıyabilirler ancak uzun vadeli finansmanların sağlanmasında yerel bankaların dışında farklı kaynakların da piyasada yer almasının, piyasanın derinliğinin artması açısından faydalı olacağını düşünüyoruz. Bu anlamda, yabancı bankaların sektöre daha fazla çekilmesi gerekiyor.
GARANTİ BANKASI'NIN ENERJİ SEKTÖRÜNDEKİ KİLOMETRE TAŞLARI
- Türkiye'de faaliyette bulunan 1000 MW'nin üzerinde kurulu güce sahip rüzgar santrallerinin yaklaşık yarısını tek başına finanse etti.
- 2009 yılında Türkiye'nin özel sektör tarafından gerçekleştirilen en büyük kömür yakıtlı termik projesi olan 1.360 MW Kurulu gücündeki Eren Enerji Çatalağzı Termik Santral projesi için 1 milyar dolar tutarında finansman paketi Garanti'nin katılımıyla sonuçlandırıldı.
- 2009 yılı içerisinde toplam 285 MW Kurulu gücündeki 6 RES projesine toplam 420 milyon dolar proje finansmanı kredisi tahsis etti.
- 2010'un ilk yarısında Türkiye'nin özel sektör tarafından gerçekleştirilen en büyük hidroelektrik santral projesi olan 510 MW Kurulu gücündeki Boyabat HES projesinin uzun vadeli proje finansman kredisi bankanın da katılımıyla yapılandırıldı.
- Zorlu Grubu tarafından 510 milyon dolar bedel ile kazanılan herhangi bir devlet garantisi olmayan ilk elektrik üretim portföyü özelleştirmesi olan ADÜAŞ projesine 12 yıl vadeli proje finansmanı kredisini sonuçlandırdı.
- Ocak-Haziran 2010 döneminde ADÜAŞ ile birlikte 455 MW’lık 19 adet HES ve RES projesine toplam 545 milyon dolar proje finansmanı kredisi tahsis etti.