TÜKETİM %7,7 DÜŞTÜ VERGİ GELİRİ %17 ARTTI
Petrol Sanayi Derneği (PETDER) tarafından hazırlanan 2010 Yılı Sektör Raporu’na
göre, 2010’da bir önceki yıla göre toplam motorin tüketimi
%2,4 arttı, toplam benzin tüketimi %7,7 azaldı; otogaz
LPG tüketimi ise %8 arttı. Buna karşın akaryakıt ve LPG sektörlerinden sağlanan dolaylı
vergi gelirleri 2010 yılında yaklaşık %17 artarak 42 milyar TL’ye ulaştı.
Türkiye benzinde dünyanın en yüksek vergi uygulayan ülkesi konumunu da kimseye
kaptırmadı!
Akaryakıt piyasasındaki gelişmelere yer verilen Petrol Sanayi Derneği (PETDER)
2010 yılı sektör raporuna göre daralan tüketime rağmen sektörlerden sağlanan
dolaylı vergiler artmaya devam etti. Geçen yıl
toplam akaryakıt tüketimi yüzde 3,9 azalmasına karşın ÖTV'nin artırılması ve
KDV matrahı yükseltmesi nedeniyle 2010'da akaryakıt tüketiminden sağlanan
dolaylı vergiler bir önceki yıla göre yüzde 20 artarak 35 milyar liraya ulaştı.
Dolaylı vergilerin pompa fiyatı içindeki payı benzinde ortalama yüzde 67,
motorinde yüzde 57 olarak, önceki yıllara göre önemli bir farklılık
göstermezken, özellikle artan petrol fiyatları ve yılbaşındaki ÖTV düzenlemesi,
toplam dolaylı vergi gelirlerinin azalan akaryakıt tüketimine rağmen, yüzde 17
düzeyinde artmasına neden oldu. 2010'da Türkiye motorinde dünyanın en yüksek
vergi uygulayan ülkelerinden biri olmaya devam ederken, benzinde ise dünyanın
en yüksek vergi uygulayan ülkesi konumunu sürdürdü.
PETDER’in raporuna göre toplam
benzin tüketimi 2010 yılında, 2009 yılına göre %7,7 oranında azalarak yaklaşık 2,1 milyon ton
oldu. Daha düşük ÖTV tutarı nedeniyle benzinden artan bir pay alan Otogaz LPG tüketimi ise aynı
dönemde yaklaşık %8 oranında artarak 2,5 milyon tona ulaştı. 2010
yılında Benzinler, Motorinler ve LPG Otogaz’dan oluşan toplam otomotiv yakıtları tüketimi 2009 yılının aynı dönemine göre % 1,9
oranında artarak 18,4 milyon ton olarak
gerçekleşti.
PETDER’in 2010 yılı sektör raporunda şu görüşlere yer verildi: “2010 yılında ülkemizdeki ticari
ve sınai faaliyetlerin önemli bir göstergesi olan kırsal motorin tüketimi bir önceki yılın aynı dönemine
göre %4,6 azaldı.
Kırsal motorindeki bu gerilemenin en önemli nedeni 10 numara yağ adı altında
devam eden faaliyetler oldu. Motorin (düşük
kükürtlü) tüketimi ise geçtiğimiz yıllardaki artışını 2010 yılında da devam
ettirerek bir önceki yıla göre %23 artarak 4,9 milyon metreküpe ulaştı. Motorin türleri toplam tüketimi
(motorin ve kırsal motorin) 2009 yılına göre %2,4 oranında artarak 2010 yılında yaklaşık 16 milyon metreküp olarak
gerçekleşti. 2010 yılında doğalgaz kullanımının daha da artması ve
yaygınlaşmasıyla fuel oil ve kalyak türleri
tüketimi bir önceki yıla göre % 44
oranında azalarak 1,1 milyon ton oldu. Kırsal
motorinin yanısıra ekonomik büyüme ve sınai üretim ile ilişkili bir başka
önemli gösterge olan yağlama
yağları tüketimi %15 oranında artarak 416 bin ton’a ulaştı.”
10 NUMARA YAĞ 1,5 MİLYAR TL KAYBETTİRDİ
Rapora göre 2010 yılında 10 numara yağ sorunu akaryakıt sektörünün en önemli
sorunlarından biri olarak gündemdeki yerini korudu. Ticari ve sınai
faaliyetlerin önemli bir göstergesi olan kırsal motorin tüketimindeki %4,6
düzeyindeki gerileme, kriz sonrası büyüyen ekonomi ve sınai gelişme verileri
ile önemli bir uyuşmazlık göstergesi olarak dikkat çekti. 10 numara yağ adı
altında yapılan hileli akaryakıt satış faaliyetlerinin büyüklüğünün neden
olduğu bu durum raporda farklı verilere (kırsal motorin tüketiminde
gerileme, yağlama yağları ithalatında büyük artış ve araç parkının
büyümesi,..,vb.) dayanılarak analiz edildi. Raporda, 10 numara yağ ve benzeri hileli akaryakıt
faaliyetleri sonucunda oluşan vergi kaybının 1,5 milyar TL düzeyine ulaştığı
açıklandı. PETDER temsicileri, raporda bu tür faaliyetlerin büyük vergi
kaybının yanı sıra, haksız rekabet yaratmaya, araç motorlarına ve
çevre/ insan sağlığına telafisi imkansız zararlar vermeye devam ettiğinin de
altını çizdi. Raporda, atık madeni ve bitkisel yağların, yağlama yağları
ve baz yağların ve diğer kaçak akaryakıtların (motorin, solvent,...,vb.)
karışımları şeklinde oluşan bu tür hileli akaryakıt sorunlarının çözümünün;
motorin ile baz yağ/yağlama yağları, müstahzarları arasındaki ÖTV farkının giderilmesi
ile mümkün olabileceğine işaret edildi.
PETROLÜN VARİL FİYATI 100 DOLARI AŞTI
Rapora göre, dünya petrol piyasalarında
son aylarda artış eğilimine giren petrol fiyatları ve döviz kurlarındaki
hareketlenme benzin ve motorin pompa fiyatları üzerinde yoğunlaşan önemli
tartışmalara neden oldu. 2010 yılında dünya piyasalarında petrol
fiyatları bir önceki yıla göre %28,4 artarak, yıl ortalaması 79,6$/varil oldu
Raporun hazırlandığı dönemde varil fiyatı 100$’ın üzerine çıkan
petrol fiyatları nedeni ile uluslararası piyasalarda benzin ve motorin
fiyatları da artarak 880$/ton seviyelerine çıktı. Artan petrol fiyatları,
yüksek vergiler ile birlikte kamuoyunda pompa fiyatları üzerinde önemli
tartışmaların ve Avrupa-Türkiye pompa fiyatlarının karşılaştırılmasına neden oldu.
Rapor, petrol piyasası kanununda en yakın erişilebilir piyasalar olarak kabul
edilen dört Akdeniz ülkesi (İtalya, İspanya, Fransa, Yunanistan ) ile
Türkiye’deki vergisiz pompa fiyatlarının uyumlu olduğunu gösteriyor. 2010
yılında benzin pompa fiyatlarının %90,5’ini ürün bedeli ve vergiler
oluştururken, tüm dağıtım ve bayi sektörünün masraf ve kar paylarının
karşılandığı geriye kalan %9,5’lik brüt kısmında son dört yıl içinde TL
bazında, artan enflasyona rağmen artmadığı ve yıl ortalaması olarak sabit
kaldığı görülüyor.
RAPORDAN DİKKAT ÇEKEN BAŞLIKLAR…
*2010
yılında toplam motorin türleri (motorin ve kırsal motorin) tüketimi, 2009
yılına göre %2,4
artarak yaklaşık
16,3 milyon metreküp oldu.
*2010 yılında toplam benzin tüketimi %7,7 oranında azalarak yaklaşık 2,7 milyon metreküp oldu. Bu azalmada, daha
düşük ÖTV uygulanması nedeniyle fiyat avantajına sahip olan otogazın benzin
tüketiminden artan miktarda pay almasının ve dizel otomobil kullanımındaki
artışın önemli bir etkisi bulunuyor.
2009 yılında ilk kez benzinin üzerine
çıkan LPG otogaz tüketiminin benzinden aldığı pay giderek artıyor.
*2010 yılında toplam otomotiv yakıtları (benzinler, motorinler
ve LPG otogaz) tüketimi
%1,9 oranında artarak yaklaşık 18,4 milyon ton olarak gerçekleşti.
*Siyah ürün tüketimi
2010 yılında, önceki yıla göre %43,9 oranında
azalarak yaklaşık 1,1 milyon ton oldu. Bu dönemde kalorifer yakıtı tüketimi, %18,4 azalarak yaklaşık 262 bin ton, fuel oil no:6 tüketimi
ise %49,1 azalarak yaklaşık 813 bin ton oldu.
*2010 yılında madeni yağ tüketiminin
%56’sını Taşıt Yağları, %34’ünü Endüstriyel Yağlar, %6’sını Deniz Yağları,
%4’ünü ise Gresler oluşturdu.
*Türkiye’de benzinde AB ortalamasından
litre başına 90 kuruş daha fazla, motorinde ise 59 kuruş daha fazla vergi
uygulanıyor.
* Türkiye vergisiz pompa
fiyatları dört Akdeniz ülkesi ortalaması ile uyumlu seyrediyor. Dağıtım
marjları son dört yıldır TL bazında artış göstermedi.
*Son altı yıldır, akaryakıt ve LPG
sektörlerinden sağlanan dolaylı vergilerin toplamı her yıl artış gösterdi ve bu
sektörlerden sağlanan dolaylı vergiler 2010 yılında 42 milyar TL/yıl düzeyine
ulaştı. 2005-2010 yılları arasında petrol sektörü yaklaşık 200 milyar TL
civarında bir dolaylı vergi geliri sağladı.
*2009 yılında varil başına ortalama 62$
olan ham petrol fiyatı 2010 yılında en düşük 67,6 $ ve en yüksek 94$ değerlerine
ulaşmış ve dönem ortalaması 79,6$ olarak
gerçekleşti.
PETDER, 6 yılda 84 bin ton atık yağı enerjiye
dönüştürdü
Çevre ve Orman Bakanlığı’nın, atık motor yağlarının toplanması ve bertaraf
edilmesi konusunda yetkilendirdiği PETDER, 2004 yılında motor yağı üreticileri,
ithalatçılarının yönetmelikten kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmek üzere
başlatmış olduğu Atık Yağların Yönetimi Projesi kapsamında; son altı yıl
boyunca toplam 81 ildeki, 10 bin 49 farklı atık motor yağı üreticisinden 65 bin
913 sefer yaparak 84 bin 516 ton atık motor yağı topladı. Derneğin sadece 2010
yılında topladığı 17 bin 780 ton karşılığı 2 bin 65 tanker dolusu atık motor
yağı lisanslı tesislerde enerji ve hammadde olarak geri kazanıldı.
Yapılan
hesaplamalara göre, son altı yılda toplanarak lisanslı işletmelere teslim
edilen 84 bin 516 ton atık motor yağının enerji değeri 983 milyon kwh. elektrik
enerjisine denk geliyor. Son altı yılda toplanan atık motor yağları, 470 bin kişinin bir yıllık elektrik
enerjisi ihtiyacına eşdeğer bir enerji geri kazanımına karşılık geliyor.
Atık yağların toplanması projesi için son altı yılda toplam 14 milyon TL bütçe
kullanılırken bu tutarın yaklaşık %50’si bu projeye katılan madeni yağ
üreticisi/PETDER üyesi şirketler tarafından doğrudan finanse edilerek
karşılandı. Atık motor yağlarının yönetmelik kurallarına uygun olarak
toplanması, taşınması ve lisanslı işletmeler tarafından çevre ve insan
sağlığına uygun koşullarda geri kazanımı veya bertarafı için gerekli tüm
maliyetleri karşılayan PETDER, atık motor yağı üreten işletmelere bu işlemleri
bedelsiz olarak yerine getiriyor.